s

Ο πολιτισμός της Κασσάνδρας

 

Μνημεία

 

Πύργος Ν. Φώκαιας ή Αγ. Παύλου: Κτίστηκε πάνω σε χαμηλό λόφο ΝΑ του οικισμού, σε βραχώδη ακτή το 1407 σε θέση προϊστορικής εγκατάστασης, για προστασία του μετοχίου της Μονής Αγ. Παύλου. Το 1821 πυρπολήθηκε και το 1976 ανακατασκευάστηκε η στέγη του. Είναι πέτρινος με ύψος 17 μ. και διαστάσεις βάσης 7Χ7 μ. Είναι ο μοναδικός που σώζεται μέχρι τις επάλξεις του. Γύρω από τον πύργο σώζονται ερειπωμένα τμήματα της ανατολικής και νότιας πτέρυγας του μετοχίου και ναΐσκος του 1868. (φωτο «ΠΥΡΓΟΣ_ΦΩΚΑΙΑΣ»)

Αγίασμα Αγ. Παύλου: Πρόκειται για έναν υπόγειο, λαξευτό σε βράχο διάδρομο, μήκους 20μ. που καταλήγει σε ορθογώνιο θάλαμο. Πιθανόν πρόκειται για ταφικό έργο που μετασκευάστηκε σε ναό στα Βυζαντινά χρόνια. Υπάρχουν ίχνη τοιχογραφιών και μικρή δεξαμενή όπου συγκεντρώνεται το αγίασμα. (φωτο «ΑΓΙΑΣΜΑ_ΦΩΚΑΙΑΣ»)

Φυλακές Κασσάνδρας: Στεγάζονται στο παλιό μετόχι της Μονής Σταυρονικήτα.

Πύργος Σάνης: Η ευρεία περιοχή μνημονεύεται με το τοπωνύμιο «Πύργος» από το 1346. Στην περιοχή υπήρχε η αρχαία Σάνη της Παλλήνης που την είχαν κτίσει άποικοι από την Ερέτρια και ήταν μέχρι τα χρόνια των Ρωμαίων μια από τις ακμαιότερες πόλεις της Χαλκιδικής. Η περιοχή ήταν μετόχι της μονής Σταυρονικήτα από το 1453 που ιδρύθηκε η μονή. Ο Πύργος Σάνης ή Σταυρονικήτα σώζεται μέχρι σήμερα σε πολύ καλή κατάσταση (σε ύψος 8μ), εκεί που πιθανότατα βρισκόταν η ακρόπολη της αρχαίας Σάνης, σε μια μικρή χερσόνησο μέσα στην περιοχή του τουριστικού συγκροτήματος. Σήμερα φιλοξενεί το Φεστιβάλ Σάνης. (φωτο «ΠΥΡΓΟΣ_ΣΑΝΙ»)

Φυλακές Ξενοφώντος: Στεγάζονται σε παλιά πέτρινα κτίρια που άνηκαν στο μετόχι της μονής Ξενοφώντος. (φωτο «ΦΥΛΑΚΕΣ_ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ»)

Ρωμαϊκή Αγροικία: Στην παραλία της Μεγάλης Κύψας, ανακαλύφθηκε το 1974 κοντά στη θάλασσα, αγροικία των Ρωμαϊκών χρόνων με ψηφιδωτά δάπεδα και πολλά μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη. Η αγροικία έζησε μέχρι τον 9ο αιώνα. (φωτο «ΚΥΠΣΑ»)

Κασσανδρεία ή Βάλτα: Από τον 16ο αιώνα ήταν σπουδαίο εμπορικό κέντρο με έδρα υποπροξενείων Γαλλίας και Ολλανδίας και έδρα Μητρόπολης. Μετά την καταστροφή του 1821 και όταν επαναπατρίστηκαν οι κάτοικοι αναπτύχθηκε ως κέντρο, που συγκέντρωσε κατοίκους και από άλλους γειτονικούς κατεστραμμένους οικισμούς. Διαθέτει αξιόλογα δείγματα κατοικιών λαϊκής αρχιτεκτονικής του 19ου αι., Δημαρχείο του 1926, το γλυπτό υπέρθυρο παλαιοχριστιανικό τόξο στη δυτική είσοδο του μητροπολιτικού ναού της Γέννησης της Θεοτόκου (1850) – πιθανόν από το τέμπλο του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης - , τον Αγ. Αθανάσιο (1850) και ανεμόμυλο του 19ου αιώνα στα ΒΔ του οικισμού, με διατηρημένο τον ξύλινο μηχανισμό του. (φωτο «kassandria3»)

Άφυτος: Κατοικείται από τα προϊστορικά χρόνια. Η φυσική οχυρή θέση του και τα άφθονα νερά ήταν η αιτία να μη σβήσει ποτέ ο οικισμός. Καταστράφηκε από το Φίλιππο το 348 π.Χ. αλλά σύντομα επανοικίστηκε. Στα Ρωμαϊκά χρόνια και στη συνέχεια άκμαζε ιδιαίτερα. Το 1821 καταστράφηκε από τους Τούρκους και άρχισε να ξανακτίζεται μετά το 1827. Σήμερα αποτελεί έναν από τους πιο αξιόλογους παραδοσιακούς οικισμούς της Χαλκιδικής. Σημαντικά κτίσματα από πωρόλιθο της περιοχής είναι ο ναός του Αγ. Δημητρίου (1858) στο κέντρο και οι οικίες Γαλάνη, Κατσάνη, Παπαβασιλείου, κλπ. Το αρχαίο λατομείο του Μουδουνού βρίσκεται στα ανατολικά όρια του οικισμού, όπου διακρίνονται οι τομές στους βράχους για την εξαγωγή μεγάλων ορθογώνιων όγκων. Στην περιοχή υπαγόταν το ιερό του Άμμωνα Δία και το ιερό του Διονύσου, που σήμερα ανήκουν στο Δ.Δ. Καλλιθέας.

Καλλιθέα (Μάλτεπε): Ιδρύθηκε μετά το 1922 από πρόσφυγες της Μ. Ασίας. Η ακτή μπροστά στον οικισμό σχετίζεται με το ιερό του Διόνυσου (8ος αι.) και του Άμμωνα Δία.

Πύργος του Σωλήνα: Βρίσκεται στην ομώνυμη παραλία της Καλλιθέας και σώζεται σε ύψος 2 μ. Θεμελιώθηκε πάνω στους στυλοβάτες που χώριζαν τα κλίτη ερειπωμένης παλαιοχριστιανικής βασιλικής περί τον 13ο -14ο αι. Στα όρια του υστεροβυζαντινού χωριού του Σωλήνα διακρίνονται τα ίχνη ενός ακόμη παρόμοιου πύργου. (φωτο «ΑΜΜΟΝ_ΖΕΥΣ» & «ΑΜΜΟΝ_ΕΡΕΙΠΙΑ»)

Κρυοπηγή: Αναφέρεται στις πηγές από τον 18ο αι. και υπάρχουν ενδείξεις για εγκαταστάσεις από τα Κλασσικά χρόνια. Ο αρχικός οικιστικός πυρήνας καταλαμβάνει το κεντρικό τμήμα του σημερινού οικισμού πάνω από την επαρχιακή οδό. Καταγράφηκε αριθμός αξιόλογων κτισμάτων.

Ποσείδι: Στο ακρωτήρι υπάρχει ο φάρος (1864) και ο ναός του Ποσειδώνα. (φωτο «ΦΑΡΟΣ»)

Φούρκα: Παλιός οικισμός με ενδιαφέρουσα λαϊκή αρχιτεκτονική (19ος αι.) Εκεί βρίσκεται ο Ενοριακός ναός του 1830 – κοιμητηριακός ναός με τοιχογραφίες του 16ου αι. και εντοιχισμένα παλαιοχριστιανικά γλυπτά -, το ξωκλήσι Παναγία του Μελέτη – σταυροειδής τρουλαίος ναός λαϊκών τεχνιτών – και το ξωκλήσι Παναγία Μαυρούτσα, με λείψανα τοιχογραφιών του 16ου ή 17ου αι. (φωτο «ΑΓΙΟΣ_ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ_ΦΟΥΡΚΑ»)

 

 

Αρχαιολογικοί Χώροι

Στο Δήμο Κασσάνδρας είναι καταγεγραμμένοι πολλοί αρχαιολογικοί χώροι, Βυζαντινά και Νεώτερα μνημεία. Υπάρχει η ακόλουθη καταγραφή αρχαιολογικών χώρων και μνημείων.

Δημοτικό Διαμέρισμα Κασσανδρείας:

  • «Λεκάνη». Οικισμός ιστορικών χρόνων. Υπό κήρυξη. Υπό θεσμοθέτηση ζώνες προστασίας Α και Β.
  • «Σίβηρη». Τρεις χώροι προϊστορικής εποχής. Υπό κήρυξη.
  • «Σίβηρη». Προϊστορικός οικισμός στα Σταθέικα στα όρια του εγκεκριμένου σχεδίου. Υπό κήρυξη.
  • «Στεφάνι και Μικρή Κύψα». Οικισμοί προϊστορικών και αρχαϊκών χρόνων και ύστερης αρχαιότητας αντίστοιχα. Υπό κήρυξη. Υπό θεσμοθέτηση ζώνες προστασίας Α και Β.
  • «Βουλγάρα». Προϊστορικός οικισμός. Κήρυξη ΦΕΚ 677/Β/3.7.98, ΥΑ: ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/20153/1227/19.6.98
  • «Κουτσουπιά». Πόλη, ιερό και νεκροταφείο. Κήρυξη ΦΕΚ 1057/Β/28.8.2000, ΥΑ: ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/31756/1603/31.7.2000
  • «Αρχαία Σάνη». Πόλη, ιερό και νεκροταφείο. Κήρυξη ΦΕΚ 1057/Β/28.8.2000, ΥΑ: ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/31756/1603/31.7.2000. Υπό θεσμοθέτηση ζώνες προστασίας Α και Β.

 

Δημοτικό Διαμέρισμα Αφύτου:

  • «Αρχαία Αφύτις». Κήρυξη ΦΕΚ1194/Β/5.10.73 ΥΑ: ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ31/36676/2920/4.10.73
  • Καθορισμός οριοθέτησης και χρήσεων Ζώνης Α και οριοθέτησης Ζώνης Β ΦΕΚ 46/Β/19.1.96, ΥΑ: ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ16/1219/52/10.1.96
  • Καθορισμός Χρήσεων και όρων δόμησης Ζώνης Β, ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ16/48892/3035/14.10.97
  • Ρωμαϊκό Νεκροταφείο, Κήρυξη ΦΕΚ 54/Β/26.1.2000, ΥΑ: ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/61143/3643/10.1.2000
  • «Μετόχι Αγίας Λαύρας» Ρωμαϊκός Οικισμός, κήρυξη ΦΕΚ 54/Β/26.1.2000, ΥΑ: ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/61143/3643/10.1.2000. Υπό οριοθέτηση ζώνες προστασίας Α και Β.

 

Δημοτικό Διαμέρισμα Καλάνδρας:

  • «Αρχαία Μένδη», πόλη και νεκροταφείο. Κήρυξη ΦΕΚ1194/Β/5.10.73, ΥΑ: ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ31/36676/2920/4.10.73 (φωτο «ΜΕΝΔΙ»)
  • Καθορισμός οριοθέτησης και χρήσεων Ζώνης Α και οριοθέτησης Ζώνης Β. ΦΕΚ 979/Β/27.11.91, ΥΑ: ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ16/50884/2598/22.10.91
  • Καθορισμός χρήσεων και όρων δόμησης Ζώνης Β ΦΕΚ630/Δ/28.8.95 ΠΔ. 12.7.1995, ΥΑ: ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/φ16/4233/227/27.1.92.

 

Δ.Δ Νέας Σκιώνης:

  • «Αρχαία Σκιώνη» : πόλη και νεκροταφείο. Με το  ΦΕΚ 1194 Β΄/ 5.10.1973 κηρύχθηκε ο αρχαιολογικός χώρος Σκιώνης, ο οποίος εκτείνεται και στο Δ.Δ  Αγίας Παρασκευής. Με το ΦΕΚ 677, τ.Β΄/16.11.1992 καθορίσθηκαν οι ζώνες προστασίας Α΄και Β΄
  • Χρήσεις γης, όροι και περιορισμοί δόμησης: Ζώνη Α΄  (ΦΕΚ 677, τ.Β΄/16.11.1992) - Ζώνη Β΄  (υπό θεσμοθέτηση)

 

Δ.Δ  Παλιουρίου:

  • «Δάφνες»: οικισμός ιστορικών χρόνων (κήρυξη ΦΕΚ 118 Β΄/23.2.1995).  Ο χώρος εκτείνεται και στο Δ.Δ Πευκοχωρίου. (πρόταση καθορισμού  ζωνών προστασίας Α και Β προς νομοθέτηση) 

 

Δ.Δ  Πευκοχωρίου:

  • «Άγιος Κωνσταντίνος» : οικισμός ύστερης ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου  (κήρυξη ΦΕΚ 677 Β΄/ 3.7.1998). Χρήσεις γης, όροι και περιορισμοί δόμησης: Ισχύουν οι χρήσεις ,οι όροι και οι περιορισμοί που ισχύουν για τη ζώνη Β του αρχαιολογικού χώρου Ν. Σκιώνης
  • «Αμπέλια»: οικισμός ιστορικών χρόνων και ενδείξεις για νεκροταφείο (κήρυξη ΦΕΚ 54 Β΄/26.1.2000). Χρήσεις γης, όροι και περιορισμοί δόμησης: Ισχύουν οι χρήσεις ,οι όροι και οι περιορισμοί που ισχύουν για τη ζώνη Β του αρχαιολογικού χώρου Ν. Σκιώνης

 

Δ.Δ Πολύχρονου

  • α. «Αρχαία Αιγή» (πόλη ιστορικών χρόνων και προϊστορικός Οικισμός) και β. «Χατζή Αλώνια» (οικισμός ιστορικών χρόνων). Με το ΦΕΚ 966, τ. Β΄/27.12.1997 κηρύχθηκε η παραπάνω περιοχή ως αρχαιολογικός χώρος. Με το ΦΕΚ 505, τ.Β΄/19.6.1997 καθορίσθηκαν οι ζώνες προστασίας Α1, Α2 και Β1, Β2 και με το ΦΕΚ 1196, τ.Β΄/ 31.12.1997 έγινε διόρθωση του ορίου της ζώνης Β2
  • Περιλαμβάνει το υπόλοιπο τμήμα του αρχικού αρχαιολογικού χώρου το οποίο είναι εκτός του οριοθετημένου σχεδίου του οικισμού  (ΦΕΚ 966 Β΄/27.12.1997)

 

Επίσης υπάρχουν τα ακόλουθα κηρυγμένα μνημεία:

Δ.Δ Ν. Σκιώνης:

  • Ι. Ναός Παναγίας Φανερωμένης (Ν.Α του οικισμού): Ιστορικό διατηρητέο  μνημείο (κήρυξη ΦΕΚ 891 Β΄/ 20.12.1984)
  • Μετοχιακό κτίσμα Ιεράς Μονής Παναγίας Φανερωμένης: ιστορικό διατηρητέο μνημείο( κήρυξη: Υ.Α ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/2929/48196/23.11.1988)

 

Δ.Δ Αγίας Παρασκευής

  • Ενοριακός ναός Τιμίου Προδρόμου: ιστορικό διατηρητέο μνημείο (κήρυξη ΦΕΚ 49 Β΄/ 19.1.1996)

 

Δ.Δ Πευκοχωρίου

  • Οικία Γιαννακούλα, στην πλατεία του χωριού : «έργο τέχνης και ιστορικό διατηρητέο μνημείο» (κήρυξη : ΦΕΚ 142, Β΄/12.3.1991)

 

Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στους υπό έρευνα αρχαιολογικούς χώρους ή μεμονωμένα μνημεία που δεν  έχουν κηρυχθεί, ούτε οριοθετηθεί, ούτε έχουν ορισθεί χρήσεις και όροι.

 

Α. αρμοδιότητας Εφορείας Κλασσικών και προϊστορικών Αρχαιοτήτων (σύμφωνα με τον του κατάλογο της 16ης Εφορείας Κλασσικών και Προϊστορικών Αρχαιοτήτων)

Δ.Δ Αγίας Παρασκευής

  • «Άγιος Γεώργιος» : λείψανα εγκατάστασης ιστορικών χρόνων
  • «Άγιος Νικόλαος» : εγκατάσταση ιστορικών χρόνων
  • «Γραμμένη Πέτρα» : τάφοι ρωμαϊκών χρόνων

 

Β. Αρμοδιότητας Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (σύμφωνα με την αρίθμηση του καταλόγου της 10ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων)

Δ.Δ Πολύχρονου

  • Εξωκκλήσιο Ευαγγελισμού Θεοτόκου. Διακρίνονται ίχνη παλαιοτέρων φάσεων. (εντός της Ζώνης Β1 του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου ΑΧ-8 στο Πολύχρονο)
  • Μεταβυζαντινός ναός Αγίου Αθανασίου στο Πολύχρονο
  • Μεταβυζαντινός ναός Γεννήσεως του Χριστού στο Πολύχρονο
  • Ερείπια κτιρίου, πιθανόν παλαιοχριστιανικής βασιλικής
  • Λείψανα κτιρίου παλαιοχριστιανικών χρόνων
  • Εξωκκλήσιο Γεννήσεως της Θεοτόκου. Διακρίνονται ίχνη παλαιοτέρων φάσεων
  • Ερείπια βυζαντινού ναού

Δ.Δ Χανιώτη

  • Εξωκκλήσιο Αγίου Κωνσταντίνου. Διακρίνονται ίχνη παλαιοτέρων φάσεων
  • Εξωκκλήσιο Αγίου Γεωργίου. Διακρίνονται ίχνη παλαιοτέρων φάσεων
  • Λείψανα κτιρίου παλαιοχριστιανικών χρόνων στη Χανιώτη

Δ.Δ Πευκοχωρίου

  • Μεταβυζαντινός ναός Αγίου Γεωργίου στο Πευκοχώρι
  • Μεταβυζαντινός ναός Αγίου Αθανασίου στο Πευκοχώρι
  • Μεταβυζαντινός ναός Αγίου Δημητρίου στο Πευκοχώρι
  • Μεταβυζαντινός ναός Αγίου Ιωάννη στο Πευκοχώρι
  • Εξωκκλήσιο Ζωοδόχου Πηγής στο «Γλαρόκαβο». Διακρίνονται ίχνη παλαιοτέρων φάσεων
  • Ερείπια εγκατάστασης παλαιοχριστιανικών χρόνων στο «Γλαρόκαβο».

Δ.Δ Παλιουρίου

  • Ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής (εντός του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου ΑΧ-5 στο Παλιούρι)
  • Ερείπια βυζαντινού ναού (θέση «Αρβανίτικα»)
  • Μεταβυζαντινός ναός Αγίου Αθανασίου στο Παλιούρι
  • Μεταβυζαντινός ναός Αγίου Γεωργίου στο Παλιούρι
  • Μεταβυζαντινός ναός Αγίας Τριάδας στο Παλιούρι
  • Μεταβυζαντινός ναός Παναγίας στο Παλιούρι
  • Μεταβυζαντινό εξωκκλήσιο Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης
  • Μεταβυζαντινό εξωκκλήσιο Παναγίας. Διακρίνονται γύρω ίχνη από παλαιότερες φάσεις κτιρίων
  • Εξωκκλήσιο Αγίου Νικολάου  (εντός του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου ΑΧ-4  στον Άγιο Νικόλαο  στο Παλιούρι)
  • Βρύση μεταβυζαντινών χρόνων
  • Βυζαντινή και μεταβυζαντινή εγκατάσταση στη θέση «Πηγάδια»

Δ.Δ Αγίας Παρασκευής

  • Εξωκκλήσιο Αγίου Γεωργίου. Διακρίνονται ίχνη παλαιοτέρων φάσεων
  • Μεταβυζαντινός ναός Αγίας Παρασκευής στην Αγία Παρασκευή
  • Ναός Τιμίου Προδρόμου στην αγία Παρασκευή. Κηρυγμένο μνημείο (ΦΕΚ 49, τ. Β΄/ 19.1.1996)
  • Εξωκκλήσιο Αγίας Τριάδας. Διακρίνονται ίχνη παλαιοτέρων φάσεων
  • Εξωκκλήσιο Αγίου Ιωάννη. Διακρίνονται ίχνη παλαιοτέρων φάσεων καθώς και ίχνη τάφων
  • Εξωκκλήσιο Παναγίας. Διακρίνονται ίχνη παλαιοτέρων φάσεων
  • Ερείπια μεταβυζαντινού εξωκκλησίου Αγίου Γεωργίου
  • Ερείπια εγκατάστασης στη θέση του ναού Αγίου Νικολάου στα Λουτρά Αγίας Παρασκευής. Διακρίνονται ίχνη από παλαιότερες φάσεις κτιρίων

Δ.Δ Ν. Σκιώνης

  • Εξωκκλήσιο Παναγίας Φανερωμένης στη Σκιώνη Κηρυγμένο μνημείο (ΦΕΚ 891, τ.Β΄/20.12.1984) από τους ελάχιστους ναούς στη Χαλκιδική που διατηρεί τοιχογραφίες από τον 17ο αιώνα. (εντός του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου ΑΧ-1 Σκιώνης)  
  • Μεταβυζαντινός ναός Αγίου Νικολάου (παλιός ενοριακός) και ερείπια του παλαιού οικισμού της Ν. Σκιώνης στη θέση «Τσαπράνι»
  • Λείψανα μεταβυζαντινών χρόνων.

 

Εκκλησίες – Ξωκλήσια

 

   Στη χερσόνησο της Κασσάνδρας υπάρχουν περισσότερες από 100 εκκλησίες και παρεκκλήσια, που έχουν τις ρίζες τους στα βυζαντινά χρόνια. Πάμπολλα ερειπωμένα παρεκκλήσια, που η καταστροφή τους συντελέστηκε κατά την επανάσταση του 1821, σώζονται έως σήμερα. Μερικά από αυτά ανοικοδομήθηκαν στα χρόνια πριν από το 1940 και πολύ λίγα έμειναν με τα θεμέλια τους μονάχα και σωρούς από πέτρες. Κάτοικοι της χερσονήσου, με δικά τους έξοδα ή και με εισφορές γειτονικών  κατοίκων, ξανάφτιαξαν τα εξωκλήσια. Οι εκκλησίες αυτές, μαρτυρούν την πατροπαράδοτη θρησκευτικότητα των κατοίκων της Κασσάνδρας. Η λατρεία και η πίστη στα θεία ενδυνάμωσαν και διατήρησαν ακλόνητη τη θρησκευτική συνείδηση των κατοίκων.

   Η Κασσάνδρεια, στα νεότερα, χρόνια αποτέλεσε έδρα Μητρόπολης και υποπροξενείων ευρωπαϊκών χωρών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η  περιήγηση στα πλακόστρωτα ανηφορικά σοκάκια του χωριού και η επίσκεψη στο Ναό του Αγίου Αθανασίου(1850) και στο Ναό της Γέννησης της Θεοτόκου(1850). Ο ναός του Αγίου Αθανασίου, πού κτίστηκε το 1850, δείχνει τον τρόπο πού κτίζονταν τα εκκλησάκια, αλλά και τις παρεμβάσεις που δέχτηκαν στη συνέχεια. Μέσα από πλακόστρωτα σοκάκια οδηγείται ο επισκέπτης στον κεντρικό ναό της Γέννησης της Θεοτόκου, πού κτίστηκε το 1850. Στο συγκεκριμένο ναό ενδιαφέρον παρουσιάζουν το παλιό καμπαναριό, το γλυπτό υπέρυθρο τόξο (παλαιοχριστιανικό με ανάγλυφες παραστάσεις), που βρίσκεται στη Δυτική είσοδο και προέρχεται από το τέμπλο του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης, ο πλούσιος διάκοσμός του, αναδεικνύοντας την ιστορική αλλά και θρησκευτική αξία του ναού. Περιηγητικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν η περιοχή της Λεκάνης, του Αγίου Ραφαήλ, του Αϊ-Γιώργη, του Αϊ-Δημήτρη.

   Στην Καλάνδρα, ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιήγηση στην εκκλησία της Παναγίας(1619) και την εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου(1900).

   Στην Άθυτο, το 1859 ξανακτίσθηκε ο ναός του Αγίου Δημητρίου, τρίκλιτη βασιλική με τρούλο και ενσωματωμένο κωδωνοστάσιο. Λίγο αργότερα, το 1867, κτίσθηκε ο ναός του Αγίου Γεωργίου στο Λαυριώτικο, το 1885 η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και αργότερα ο Άγιος Αθανάσιος και ο Άγιος Νικόλαος στη Λιόση (πάνω στα ερείπια παλαιοχριστιανικού ναού).

  Στην Καλλιθέα, πριν το 1925, λειτουργούσε Καλογερικό Μετόχι υπό τη μορφή τσιφλικιού, που διοικούνταν από το Ρώσικο Μοναστήρι στο Άγιο Όρος. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ρωσικού τύπου εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα, που βρίσκεται κοντά στο ιερό του Δία με πολύ ενδιαφέρουσες τοιχογραφίες. Στη θέση Σωλήνας ανακαλύφθηκε από τους αρχαιολόγους παλαιοχριστιανική βασιλική. H ιδιόρρυθμη, πρωτότυπη και μοναδική παλαιοχριστιανική βασιλική χρονολογείται από τον 6ο αιώνα.

   Στο Κασσανδρινό βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Τριάδας (παλιά κατακόμβη) με θαυμαστές τοιχογραφίες. Σε απόσταση 3 χιλ. Ν.Α. του χωριού, σε μια μαγευτική τοποθεσία με αιωνόβια δένδρα, είναι κτισμένο το πανέμορφο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου.

   Στην περιοχή της Νέας Φωκαίας, τον 14ο αιώνα, υπήρχαν πολλά Αγιορείτικα μετόχια. Το 1407 ο Ιωάννης Παλαιολόγος παραχώρησε την περιοχή του σημερινού χωριού στη μονή Αγίου Παύλου του Αγίου Όρους. Τότε φαίνεται πως κτίστηκε και ο Βυζαντινός Πύργος, που σώζεται μέχρι σήμερα. Ο Πύργος χρησιμοποιούνταν για την προστασία του μετοχιού της Μονής Αγίου Παύλου. Ως το 1930 σώζονταν και τα υπόλοιπα κτίσματα του μετοχιού. Το Αγίασμα του Αγίου Παύλου είναι ένα μικρό φυσικό σπήλαιο, πιθανώς αρχαίος τάφος και μετέπειτα βυζαντινό ξωκλήσι. (φωτο «ΑΓΙΑΣΜΑ_ΦΩΚΑΙΑΣ»)

Στην Νέα Σκιώνη βρίσκεται το παραθαλάσσιο ξωκλήσι της Παναγίας Φανερωμένης του 16ου αιώνα. Αυτή η πανέμορφη μικρή, ασβεστωμένη εκκλησία, εξάρτηση περιοχής του Μοναστηριού "Φλαμούρι", είναι χτισμένη στην ακροθαλασσιά και διακοσμείται με θαυμάσιες τοιχογραφίες του 16ου αιώνα. Στο παλιό χωριό Τσαπράνι, ψηλά στο βουνό, που εγκαταλείφθηκε τελείως το 1930, υπάρχει ο ναός της Αγίας Τριάδας(1867). (φωτο «ΠΑΝΑΓΙΤΣΑ_ΣΚΙΩΝΗ»)

Στην Φούρκα, μια επιγραφή που υπάρχει στο ναό του Αγίου Αθανασίου στα κοιμητήρια του χωριού, μας ανάγει στους Ρωμαϊκούς χρόνους (φωτο «ΑΓΙΟΣ_ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ_ΦΟΥΡΚΑ»)

Στο Παλιούρι, και συγκεκριμένα έξι χλμ προς το ακρωτήρι Κάνιστρο, βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. (φωτο «ΑΓΙΟΣ_ΝΙΚΟΛΑΟΣ_ΠΑΛΙΟΥΡΙ» & «ΑΓΙΟΣ_ΝΙΚΟΛΑΟΣ_ΠΑΛΙΟΥΡ_2Ι» )

 

Πολιτιστικές Εκδηλώσεις

 

Ο Δήμος Κασσάνδρας είναι ένας από τους πλουσιότερους Δήμους της περιοχής σε πολιτιστικές εκδηλώσεις. Το Φεστιβάλ της Κασσάνδρας είναι από τα πλέον γνωστά και σημαντικότερα γεγονότα στην περιοχή της Χαλκιδικής. Το Φεστιβάλ διεξάγεται στο αμφιθέατρο της Σίβηρης, όπου μουσική και θέατρο αποτελούν προτεραιότητες της διοργάνωσης.

Στη συνέχεια γίνεται καταγραφή των σημαντικότερων πανηγυριών και τοπικών εορτών της περιοχής.

  • Πανηγύρι της Παναγίας Καλάνδρα - Ποσείδι Χαλκιδική 15 Αυγούστου Πανηγύρι της Παναγίας
  • Πανηγύρι της Παναγίας Κεντρική Μακεδονία Καλάνδρα - Ποσείδι Χαλκιδική  23 Αυγούστου
  • Πανηγύρι του Αγίου Παντελεήμονα Κεντρική Μακεδονία Καλλιθέα Χαλκιδική  27 Ιουλίου Πανηγύρι του Αγίου Παντελεήμονα. Συνοδεύεται από πολιτιστικές εκδηλώσεις. Δήμος Κασσάνδρας
  • Πανηγύρι της Παναγίας Κεντρική Μακεδονία Κασσάνδρεια Χαλκιδική  8 Σεπτεμβρίου Πανηγύρι της Παναγίας. Δήμος Κασσάνδρας
  • Πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής Κεντρική Μακεδονία Κρυοπηγή Χαλκιδική 26 Ιουλίου Πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής. Δήμος Κασσάνδρας
  • Πανηγύρι της Παναγίας Κεντρική Μακεδονία Κρυοπηγή Χαλκιδική  15 Αυγούστου Πανηγύρι της Παναγίας. Δήμος Κασσάνδρας
  • Πανηγύρι της Αγίας.Μαρίνας Κεντρική Μακεδονία Φούρκα Χαλκιδική  17 Ιουλίου Πανηγύρι της Αγίας Μαρίνας. Δήμος Κασσάνδρας
  • Πανηγύρι της Ζωοδόχου Πηγής Κεντρική Μακεδονία Φούρκα Χαλκιδική  Παρασκευή του Πάσχα Πανηγύρι της Ζωοδόχου Πηγής. Δήμος Κασσάνδρας
  • Πανηγύρι της Παναγίας Κεντρική Μακεδονία Παλιούρι Χαλκιδική 15 Αυγούστου Πανηγύρι της Παναγίας Δήμος Κασσάνδρας (Δ.Ε.Παλλήνης)
  • Πανηγύρι του Αγίου Γεωργίου Κεντρική Μακεδονία Παλιούρι Χαλκιδική  23 Απριλίου Πανηγύρι του Αγίου Γεωργίου. Δήμος Κασσάνδρας (Δ.Ε.Παλλήνης)
  • Πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής Κεντρική Μακεδονία Αγία Παρασκευή Χαλκιδική  26 Ιουλίου Πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής. Δήμος Κασσάνδρας (Δ.Κ. Παλλήνης)
  • Πανηγύρι του Αγίου Ιωάννη Κεντρική Μακεδονία Αγία Παρασκευή Χαλκιδική  29 Αυγούστου Πανηγύρι του Αγίου Ιωάννη. Δήμος Κασσάνδρας (Δ.Κ.Παλλήνης)
  • Πανηγύρι των Αγίων Αποστόλων Κεντρική Μακεδονία Νέα Φώκαια Χαλκιδική 30 Ιουνίου Πανηγύρι των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Δήμος Κασσάνδρας
  • Πανηγύρι της Παναγίας Κεντρική Μακεδονία Άφυτος Χαλκιδική  15 Αυγούστου Μεγάλο πανηγύρι της Παναγίας. Δήμος Κασσάνδρας
  • Πανηγύρι της Παναγίας Κεντρική Μακεδονία Νέα Σκιώνη Χαλκιδική  23 Αυγούστου Πανηγύρι της Παναγίας. Δήμος Κασσάνδρας (Δ.Ε.Παλλήνης)
  • Πανηγύρι της Αγίας Τριάδας Κεντρική Μακεδονία Νέα Σκιώνη Χαλκιδική  Της Αγίας Τριάδας Πανηγύρι της Αγίας Τριάδας. Δήμος Παλλήνης
  • Πανηγύρι του Αγίου Αθανασίου Κεντρική Μακεδονία Πολύχρονο Χαλκιδική 2 Μαϊου Πανηγύρι του Αγίου Αθανασίου. Δήμος Κασσάνδρας (Δ.Ε.Παλλήνης)
  • Πανηγύρι της Παναγίας Κεντρική Μακεδονία Πολύχρονο Χαλκιδική  8 Σεπτεμβρίου Πανηγύρι της Παναγίας. Δήμος Κασσάνδρας (Δ.Ε.Παλλήνης) 
  • Πολιτιστικές εκδηλώσεις Κεντρική Μακεδονία Χανιώτης Χαλκιδική Το καλοκαίρι ο πολιτιστικός σύλλογος 'Μέτοικοι' οργανώνει πολιτιστικές εκδηλώσεις. Δήμος Κασσάνδρας (Δ.Ε.Παλλήνης)
  • Πανηγύρι των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Κεντρική Μακεδονία Χανιώτης Χαλκιδική  21 Μαΐου Πανηγύρι των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Δήμος Κασσάνδρας (Δ.Ε.Παλλήνης).